- Michał Anioł twierdził, że rola artysty nie polega na wymyślaniu nowych postaci, ale na wydobywaniu z kamiennych bloków figur, które są w nich ukryte
- W bliskiej relacji takim rzeźbiarzem może być ukochana osoba. To on lub ona, niesieni uczuciem, widzą w nas najlepsze cechy i – jak Michał Anioł wykuwający postaci ze skały
- W dużym stopniu efekt Michała Anioła opiera się na mechanizmie samospełniającego się proroctwa
- Punktem wyjścia jest przekonanie bliskiej osoby o tym, że posiadamy jakiś potencjał lub zaletę. Kiedy w nas wierzy, zachowuje się tak, jakbyśmy rzeczywiście byli tak zdolni/zabawni/życzliwi, jak się jej się wydaje
- Wtedy, w atmosferze akceptacji i wsparcia, zaczynamy te zalety ujawniać
- Trzeba jednak uważać, aby efekt Michała Anioła nie stał się efektem Pigmaliona, czyli sytuacją, w której kształtujemy bliską osobę według naszego – a nie jej – projektu
- Niestety, w ten sam sposób partner może nas niszczyć. W toksycznych związkach ludzie widzą w drugiej osobie wady niewidoczne dla innych
- Jeszcze gorsze jest to, że nie tylko je widzą, ale również systematycznie wzmacniają
- Więcej informacji znajdziesz na stronie głównej Onetu
Być jak anioł… Michał Anioł
Michał Anioł, genialny twórca, autor fresków w Kaplicy Sykstyńskiej i rzeźb znajdujących się w Bazylice św. Piotra, twierdził, że rola artysty nie polega na wymyślaniu nowych postaci, ale na wydobywaniu z kamiennych bloków figur, które są w nich ukryte. Uważał, że rzeźbiarz nie tworzy ich od nowa, a raczej odkrywa ich kształt. W bliskiej relacji takim rzeźbiarzem może być ukochana osoba. To on lub ona, niesieni uczuciem, widzą w nas najlepsze cechy i – jak Michał Anioł wykuwający postaci ze skały – wydobywają je z nas. Odkrywają nasze marzenia i cele, wierzą, że możemy je osiągnąć, wspierają nas na tej drodze, — dzięki temu właśnie stajemy się kimś, kim chcielibyśmy być. Przeglądając się w oczach najbliższej osoby, zaczynamy wierzyć w siebie, podejmujemy decyzje, które wydawały nam się trudne i ryzykowne, godzimy się na wysiłki, na jakie wcześniej nie mieliśmy ochoty. Rozwijamy się i rozkwitamy – zaczynamy kurs tańca, podejmujemy studia, zmieniamy dietę.
Samospełniające się proroctwo
Jak to się dzieje? W dużym stopniu efekt Michała Anioła opiera się na mechanizmie samospełniającego się proroctwa. Punktem wyjścia jest przekonanie bliskiej osoby o tym, że posiadamy jakiś potencjał lub zaletę. Kiedy w nas wierzy, zachowuje się tak, jakbyśmy rzeczywiście byli tak zdolni/zabawni/życzliwi, jak się jej się wydaje – a wtedy, w atmosferze akceptacji i wsparcia, zaczynamy te zalety ujawniać. Zachęcona zachwytem męża Joanna, od lat rysująca wyłącznie "do szuflady", zaczyna pokazywać swoje prace i rozwijać talent na kursie malarstwa. Nieśmiały dotychczas Marek, obdarzany przez swoją dziewczynę salwą śmiechu po każdym żarcie, zyskuje przekonanie, że ma wyjątkowe poczucie humoru i wychodzi z cienia na spotkaniach towarzyskich. Dopingowany do codziennego joggingu przez swojego partnera Adam, zapisuje się po raz pierwszy na wymarzony maraton. Wspierający partnerzy dostrzegają ukryty potencjał i pomagają go rozwinąć.
"Z tobą jestem lepszą osobą"
Związki, w których partnerzy inspirują się do podejmowania i osiągania celów, przynoszą ludziom dużo satysfakcji. Partnerzy doświadczają wtedy rozwoju osobistego. Odkrywają nowe aspekty swoich osobowości, rozwijają nowe zainteresowania. Mówią "Ona zobaczyła we mnie coś, z czego nie zdawałem sobie sprawy i teraz czuję się właśnie takim człowiekiem". Albo deklarują: "z tobą jestem lepszą osobą". Trzeba jednak uważać, aby efekt Michała Anioła nie stał się efektem Pigmaliona, czyli sytuacją, w której kształtujemy bliską osobę według naszego – a nie jej – projektu. Wspieranie partnerki, która chce poprawić swoją sprawność fizyczną, jest czym innym niż skłanianie jej do podjęcia diety w celu zrealizowania własnego planu, czyli posiadania dziewczyny w rozmiarze 36.
Druga strona medalu
Niestety, w ten sam sposób partner może nas niszczyć. W toksycznych związkach ludzie widzą w drugiej osobie wady niewidoczne dla innych i które samemu "nosicielowi" początkowo wydają się absurdalne. Jeszcze gorsze jest to, że nie tylko je widzą, ale również systematycznie wzmacniają. Jeżeli Paweł sądzi, że Joanna jest zbyt wybuchowa, zarzucając jej to w trakcie kolejnej kłótni, może ów wybuch wywołać i w ten sposób potwierdzić swoją, nietrafną początkowo, opinię. Jeśli Joanna ma do Pawła pretensje, że jest zbyt zamknięty w sobie i nietowarzyski, to wielokrotnie oskarżając go o to, prawdopodobnie spowoduje jego rzeczywiste wycofanie się. Dodatkowo sama będąc przekonana, że to prawda, przestanie proponować mu wspólne wyjścia. Samospełniająca się
przepowiednia zadziała tym razem na niekorzyść obu osób. Wyolbrzymiona lub wielokrotnie akcentowana wada, lub słabość stanie się większa, wyraźniejsza, bardziej obecna. Być może nawet sami uwierzymy, że ją posiadamy. Być może rzeczywiście zaczniemy być tą gorszą wersją siebie.
A Ty, jaką masz super moc?
Bliska relacja daje nam ogromną moc wpływania na osobę, z którą się związaliśmy. Dzięki tej super mocy możemy kogoś wzmacniać lub niszczyć. Możemy być dla najbliższej osoby inspiracją i wsparciem, możemy też ją deprecjonować i osłabiać. To pierwsze przyniesie nam poczucie szczęścia i pomoże osiągnąć różne cele, to drugie – pogrąży w smutku i złości. Warto znać siłę i skutki tego wpływu, aby używać go wyłącznie dla wspólnego dobra.
Artykuł ukazał się we współpracy z Popularization Gate, Knowledge Transfer Gate i Social Engagement Gate w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim
(KF)